Wat zijn aften en waarom doen ze zoveel pijn?

Wat zijn aften en waarom doen ze zoveel pijn?

Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes die meestal voorkomen in de mond, vaak op de tong, binnenkant van de lippen of wangen. Ze zijn niet besmettelijk, maar kunnen behoorlijk vervelend zijn, vooral als je eet, praat of poetst. Veel mensen hebben er wel eens mee te maken gehad. Maar wat zijn aften precies, en waarom ontstaan ze?

Aften – ook wel mondzweren genoemd – zijn meestal rond of ovaal met een witte of gele kern en een rode rand. Ze kunnen variëren in grootte en aantal. In de meeste gevallen verdwijnen ze vanzelf binnen een week tot tien dagen. Toch wil je daar natuurlijk niet op wachten als je veel pijn hebt.

Aften op de tong: extra gevoelig en pijnlijk

Waarom komen aften vaak op de tong voor?

De tong is een gevoelige plek vol zenuwuiteinden. Als daar een aft op ontstaat, voel je die dus extra goed. Eten, drinken, praten of zelfs gewoon bewegen met je tong kan dan pijnlijk worden.

Aften op de tong komen vaak voor doordat deze plek gevoelig is voor kleine beschadigingen, zoals bij het bijten op je tong, een scherpe tand of een verkeerd gebitsborstelgebruik. Ook stress, verminderde weerstand of bepaalde voedingsmiddelen kunnen een rol spelen.

Wat veroorzaakt aften eigenlijk?

Hoewel de exacte oorzaak van aften nog niet helemaal duidelijk is, zijn er wel een aantal bekende triggers:

• Beschadigingen aan het mondslijmvlies, bijvoorbeeld door bijten of hard poetsen.
• Stress en vermoeidheid.
• Een verzwakt immuunsysteem.
• Hormonale veranderingen, bijvoorbeeld tijdens de menstruatie.
• Voedingstekorten, zoals gebrek aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur.
• Pittig of zuur voedsel kan bestaande aften irriteren of nieuwe uitlokken.
• Tandpasta met natriumlaurylsulfaat (SLS) kan bij sommige mensen aften verergeren.

Aften behandelen: wat helpt echt?

Hoewel aften vanzelf genezen, zijn er manieren om het genezingsproces te versnellen en de pijn te verminderen.

1. Mondspoelingen en zalfjes

Er zijn diverse middelen die je kunt gebruiken bij de behandeling van aften. Denk aan:

• Mondspoelingen met chloorhexidine of kamille om de mond schoon te houden.
• Zalfjes of gels, zoals GUM AftaClear of Orofar, die een beschermlaagje vormen over de aft en de pijn verzachten.
• Lidocaïne-gel, een verdovend middel dat je tijdelijk van de pijn afhelpt.

Let erop dat je een product kiest dat specifiek bedoeld is voor gebruik in de mond.

2. Vermijd irriterende voeding

Pittig, zuur, of erg zout eten kan de pijn verergeren en de genezing vertragen. Probeer tijdens het genezingsproces zachte, milde voeding te eten zoals yoghurt, banaan of havermout.

3. Goede mondhygiëne is cruciaal

Poets voorzichtig, bij voorkeur met een zachte tandenborstel. Gebruik tandpasta zonder SLS als je vaak last hebt van aften. Vergeet ook niet om te flossen en te spoelen met water of een milde mondspoeling.

4. Gebruik natuurlijke middeltjes

Sommige mensen zweren bij huismiddeltjes. Voorbeelden hiervan zijn:

• Kamille-thee: hiermee kun je spoelen of de theezakjes op de aft leggen.
• Honing: heeft een antibacteriële werking en verzacht de pijn.
• Kokosolie: heeft ontstekingsremmende eigenschappen en kan verlichting geven.

Let wel: natuurlijke middelen zijn geen wondermiddel, maar kunnen als aanvulling helpen.

Wat te doen tegen aften? Preventie is de sleutel

Hoewel je niet altijd kunt voorkomen dat je aften krijgt, zijn er wel manieren om de kans te verkleinen.

1. Eet gevarieerd en gezond

Zorg voor voldoende vitamines en mineralen in je voeding, met name vitamine B12, ijzer en foliumzuur. Als je denkt dat je een tekort hebt, laat dan je bloedwaarden checken of neem voedingssupplementen na overleg met een arts.

2. Vermijd triggers

Als je weet dat bepaald voedsel – zoals ananas, tomaten of noten – bij jou aften veroorzaakt, probeer deze dan te vermijden. Let ook op met harde of scherpe etenswaren die de mond kunnen beschadigen.

3. Verminder stress

Stress is een bekende veroorzaker van aften. Zorg voor voldoende rust, slaap en ontspanning. Yoga, wandelen of ademhalingsoefeningen kunnen helpen om je stressniveau te verlagen.

4. Kies de juiste tandpasta

Gebruik een tandpasta zonder natriumlaurylsulfaat (SLS), zoals Zendium of Parodontax SLS-vrij. Deze zijn milder voor je mondslijmvlies.

Wanneer moet je naar de huisarts?

In de meeste gevallen zijn aften onschuldig en verdwijnen ze vanzelf. Toch is het verstandig om een arts te raadplegen als:

• De aften langer dan drie weken blijven bestaan.
• Ze regelmatig terugkeren in grote aantallen.
• Je veel pijn hebt en niet meer normaal kunt eten of praten.
• Je ook koorts of andere lichamelijke klachten hebt.
• Je vermoedt dat er een onderliggende aandoening speelt.

Soms kunnen terugkerende aften een teken zijn van bijvoorbeeld een auto-immuunziekte, coeliakie of een vitamine B12-tekort.

Aften zijn vervelend, maar goed te behandelen

Aften zijn pijnlijk, vooral als ze op de tong zitten. Gelukkig verdwijnen ze meestal vanzelf, maar je kunt het genezingsproces versnellen en de pijn verlichten met de juiste behandeling. Mondspoelingen, gels, milde voeding en goede mondhygiëne kunnen echt verschil maken. En door goed voor jezelf te zorgen, kun je de kans op aften flink verkleinen.

Heb je regelmatig last van aften? Dan is het slim om je leefstijl, voeding en mondverzorging onder de loep te nemen. Kleine aanpassingen kunnen al snel grote invloed hebben op je mondgezondheid.

FAQs

Wat is de oorzaak van aften?

Aften kunnen ontstaan door stress, voedingsgebrek, beschadiging van de mond, hormonale schommelingen of een verzwakt immuunsysteem. Soms is er geen duidelijke oorzaak.

Hoe lang duurt het voordat aften genezen?

In de meeste gevallen verdwijnen aften binnen 7 tot 10 dagen vanzelf. Ernstige of terugkerende aften kunnen langer blijven.

Zijn aften besmettelijk?

Nee, aften zijn niet besmettelijk. Ze ontstaan van binnenuit, in tegenstelling tot koortslip, die wel besmettelijk is.

Welke tandpasta gebruik ik het beste bij aften?

Een tandpasta zonder SLS (zoals Zendium of Parodontax SLS-vrij) is milder en voorkomt irritatie van het mondslijmvlies.